Guliston davlat pedagogika instituti

Ushbu maqola murakkab elektr zanjir hisoblashni Kontur toklar usuli foydalanib zanjir kattaliklarini hisoblashga qaratilgan. Mavzu bo‘yicha barcha formulalar nazariy hisoblangan bo‘lib, bu murakkab elektr zanjirlarni Tayanch so‘ozlar: Elektr toki, kuchlanish, elektr zanjir, ulash simlari, tugun, tarmoq, kontur, Kirxgof qonunlari. Kirxgofning I-qoidasi. Tugunga ulangan o‘tkazgichlar orqali kiruvchi va undan chiquvchi toklarning algebraik yig‘indisi nolga teng: i = 0 (1) k Kirxgofning II-qoidasi.Berk kontur tarmoqlaridagi kuchlanish tushuvlarining algebraik yig‘indisi, Konturdagi EYuKlarning algebraik yig‘ndisiga teng[1-4]: i rn n = En (2) Murakkab zanjirlar hisoblashda ba‘zi tushunchalarni kiritamiz ya‘ni: Elektr zanjir deb, elektr tokini hosil qiluvchi va uni oqib o‘tishini ta‘minlash uchun berk yo‘l hosil qiladigan yig‘indisiga aytiladi.Tarmoq - elektr zanjirining ma‘lum bir qismi bo‘lib, ketma-ket birlashtirilgan qarshiliklar (rezistorlar), energiya manbalari va hokazolardan iborat. Tugun - elektr zanjirining uchta va undan ortiq tarmoqlarining birlashgan joyi. Kontur zanjirining bir necha tarmoqlaridan iborat yopiq yo‘l. Kontur toklar usuli Bu usul berilgan zanjirni Kirxgogning ikkiinch qonuniga binoan tuzilgan tenglamalar bo‘yicha tahlil qilishga asoslangan. Kontur toklar usuli tugun nuqtalar ko‘p bo‘lgan murakkab elektr zanjirlarni hisoblashda samarali bo‘lib, u yordamida tenglamalar sistemai tuzilganida Kirxgofning I –qonuni bo‘yicha tuzilgan tenglamalardan farqli o‘laroq, umumiy yechilgan tenglamalarning soni avvalgi usulga qaraganda bittaga kamayadi. Buning uchun quyidagi zanjirni tahlil qilamiz (1rasm): 1-rasm Mazkur usul yordamida murakkab elektr zanjirning sxemasi (1-rasm) hisoblanganda uni avval mustaqil (I, II, va III) konturlarga ajratib, har bir konturda ixtiyoriy yo‘nalishga ega bo‘lgan kontur toklari deb ataladigan I ,I va I toklar K1 K2 K3 o‘tayabdi va bu toklar zanjirning qarshiliklarida kuchlanishning tushuvini hosil qiladi. Kontur toklarining yo‘nalishi mumkin qadar EYuK lar yo‘nalishiga mos qilib olinsa maqsadga muvofiq bo‘ladi[1-7]. Agar kontur toklarlarning qiymatlari aniqlansa, ular orqali barcha tarmoqlardagi toklarning haqiyqiy qiymatlarini aniqlash mumkin. Kontur toklari absalyut qiymati jihatidan mustaqil tarmoqlardagi toklarga teng bo‘lishi kerak. Agar mustaqil tarmoqdagi tokning yo‘nalishi kontur tokining yo‘nalishi bilan mos bo‘lsa, mustaqil tarmoqdagi tok “+” ishoraga, mos bo‘lmasa manfiy ishoraga ega bo‘ladi. Yondosh konturdagi tokning haqiyqiy qiymati va yo‘nalishi yondosh toklarining algebraik yig‘indisiga teng. Masalan 1-rasmdagi elektr zanjirining yondosh tarmoqlarining toklari[1-2]:  I3 =−IKKI   I =−I I  5 K1 K2 (3)  I =−I I  6 KK3 1 Kontur toklari I ,I va I toklarni aniqlash uchun har bir kontur alohida, K1 K2 K3 Kirxgofning ikkinchi qonuniga asosan tenglama tuziladi. Tenglama tuzishda quyidagilarga rioya qilish kerak: A. Konturlar uchun tenglamalar tuzishda konturni aylanib chiqishni kontur tokla

Raimov Xolbek Kadirovich, Xayitboyeva Gulshoda Toir qizi. MURAKKAB ELEKTR ZANJIRLARNI KONTR USULIDA HISOBLASH // RAQAMLASHTIRISH SHAROITIDA UZLUKSIZ TA’LIMNI SIFAT VA SAMARADORLIGINI OSHIRISH: MUAMMO VA YECHIMLARI. II-qism. GULISTON DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI, 2024, B.34-38. — https://konferensiya.gspi.uz/maqola/1368