Guliston davlat pedagogika instituti

Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish zamonaviy jamiyatning asosiy masalalaridan biri bo‘lib, jismoniy faollikning turli yosh guruhlari uchun moslashtirilgan maxsus mashqlari bu jarayonda muhim ahamiyatga ega. Ushbu maqola maxsus mashqlarning aholining turli yosh qatlamlarida sog‘lom turmush tarzini mustahkamlashdagi rolini tahlil qiladi, ayniqsa, O‘zbekiston sharoitida ularning qo‘llanilishi imkoniyatlariga e‘tibor qaratadi. Maxsus mashqlar orasida quyidagi uchta asosiy turi ko‘rib chiqiladi: 1) Aerobik mashqlar – yurak-qon tomir tizimini mustahkamlash va umumiy chidamlilikni oshirish uchun yugurish, velosiped haydash va suzish kabi faoliyatlar; 2) Moslashuvchanlik mashqlari – yoga va pilates kabi bo‘g‘imlar harakatchanligini yaxshilashga qaratilgan mashqlar; 3) Muvozanat mashqlari – ayniqsa, keksa yoshdagilar uchun yiqilish xavfini kamaytirishga yordam beradigan tai-chi va statik muvozanat usullari. Ushbu mashqlar bolalarda motorli ko‘nikmalarni rivojlantiradi, o‘smirlarda metabolik salomatlikni yaxshilaydi, kattalarda stressni kamaytiradi va keksa yoshdagilarning funksional mustaqilligini oshiradi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, muntazam aerobik mashqlar yurak kasalliklari xavfini 20-30% ga kamaytiradi, moslashuvchanlik mashqlari bo‘g‘im og‘riqlarini 15% ga kamaytiradi, muvozanat mashqlari esa yiqilish xavfini 25% ga pasaytiradi. Maqola qiyosiy tahlil va xalqaro tajribaga asoslanib, O‘zbekiston sharoitida ushbu mashqlarni ommalashtirish yo‘llarini taklif qiladi. Maxsus mashqlarning oddiyligi va minimal resurs talab qilishi ularni aholining keng qatlamlari uchun qulay qiladi, bu esa sog‘liqni saqlash tizimiga yuklamani kamaytirishga yordam beradi.

G‘ofurov D. B.. AHOLINING TURLI YOSH QATLAMLARI ORASIDA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISHDA MAXSUS MASHQLARNING O‘RNI // Jismoniy tarbiya va sport sohasida ta‘lim samaradorligini oshirishning ilmiy-uslibiy asoslari: muammo va yechimlar. Guliston davlat pedagogika instituti, 2025, B.343-348. — https://konferensiya.gspi.uz/maqola/2633