Guliston davlat pedagogika instituti

Physical culture is always considered as an integral component of the process of education and wellness of schoolchildren of any age, and is a progressive organized vector of the complex influence of physical exercise and external environmental factors (air, ultraviolet rays, water) on the body. Today, Physical Culture, as a compulsory subject, occupies a special place in almost all educational systems, since it helps to form the qualities necessary for successful mental and later labor activities in schoolchildren. Jismoniy madaniyat har doim har qanday yoshdagi maktab o‘quvchilarini tarbiyalash va sog‘lomlashtirish jarayonining ajralmas tarkibiy qismi sifatida qaraladi va jismoniy mashqlar va tashqi muhit omillarining (havo, ultrabinafsha nurlar, suv) organizmga kompleks ta‘sirining progressiv tashkil etilgan vektori hisoblanadi. Bugungi kunda jismoniy madaniyat majburiy fan sifatida deyarli barcha tarbiya tizimlarida alohida o‘rin egallaydi, chunki u maktab o‘quvchilarida muvaffaqiyatli aqliy va keyinchalik mehnat faoliyati uchun zarur bo‘lgan fazilatlarni shakllantirishga yordam beradi. Maktab kursi doirasidagi jismoniy tarbiya fani turli yosh toifalari uchun o‘quv dasturlari va maxsus tibbiy guruhga kiritilgan o‘quvchilar bilan mashg‘ulotlar dasturlari bilan tartibga solinadi va jismoniy tarbiya jarayonining ajralmas tarkibiy qismi bo‘lib, uning tashkil etilishi va mazmuni sinfdan tashqari sport ishlari dasturlari bilan to‘ldiriladi. Maktab o‘quvchilarining sog‘lig‘i va jismoniy rivojlanishi holatini baholash maqsadida har yili o‘quv yili boshlanishidan oldin tibbiy ko‘rik o‘tkaziladi, uning natijalariga ko‘ra quyidagi jismoniy tarbiya guruhlari belgilanadi:  asosiy guruh - jismoniy rivojlanishida, salomatlik holatida og‘ishlar bo‘lmagan, shuningdek, asosan funksional xususiyatga ega bo‘lgan, biroq yetarlicha jismoniy tayyorgarlikka ega bo‘lgan kichik og‘ishlar bo‘lgan maktab o‘quvchilari;  tayyorlov guruhi - jismoniy rivojlanish va salomatlik holatida sezilarli funksional o‘zgarishlarsiz, biroq yetarlicha jismoniy tayyorgarlikka ega bo‘lmagan kichik og‘ishlarga ega bo‘lgan maktab o‘quvchilari;  maxsus guruh - sog‘lig‘ida doimiy yoki vaqtinchalik xarakterga ega bo‘lgan, maktabdagi odatdagi o‘quv ishlarini bajarishga xalaqit bermaydigan sezilarli og‘ishlarga ega bo‘lgan, ammo jismoniy tarbiya bilan shug‘ullanish uchun qarshi ko‘rsatma bo‘lgan maktab o‘quvchilari. Maktab o‘quvchilarini jismoniy rivojlantirish va tarbiyalashning kompleks jarayoni quyidagilarni o‘z ichiga oladi:  normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan tasdiqlangan jadval va soatlar hajmiga muvofiq majburiy jismoniy tarbiya darslari;  turli normativlarni topshirish (yugurish, uzunlikka sakrash, balandlikka sakrash, tortilish, qo‘llarni bukib-yozish va h.k.);  jismoniy tarbiyaning mikro shakllari (dars boshlanishidan oldin ertalabki gimnastika, dinamik tanaffuslar - jismoniy tarbiya daqiqalari, harakatlidinamik tanaffuslar va boshqalar);  jismoniy tarbiyaning makro shakll

Qurbonov Shamsiddin Burxon o‘g‘li. JISMONIY TARBIYA MAKTAB TA‘LIMI TIZIMINING AJRALMAS ELEMENTI SIFATIDA // Jismoniy tarbiya va sport sohasida ta‘lim samaradorligini oshirishning ilmiy-uslibiy asoslari: muammo va yechimlar. Guliston davlat pedagogika instituti, 2025, B.245-250. — https://konferensiya.gspi.uz/maqola/578