Guliston davlat pedagogika instituti

Avlodlar tajribasi shuni isbotlaydiki, inson sport faoliyatiga qanchalik faol jalb etilsa, u tasodifga, kimningdir yordamiga, aloqalariga, moslashish qobiliyatiga shunchalik kam beriladi. U o‘ziga, o‘z tajribasi va qobiliyatiga ishonishni o‘rganadi va farovonlikka erishish uchun maqsadni aniqlashga, o‘z qobiliyati, iste‘dodi, mehnatsevarligi va vijdonliligiga tayanadi. Tadqiqotning maqsadi va vazifalari. Demak, nazariy tadqiqotning maqsadi jismoniy tarbiya fanining o‘quvchilar hayotining ijtimoiy tomoniga ta‘sir etishdagi o‘rnini aniqlashdan iborat. Tadqiqotning vazifalari: 1. Talaba hayotining ijtimoiy tomoniga jismoniy madaniyatning ta‘sirini aniqlash uchun nazariy manbalar va ilmiy-amaliy materiallarni tahlil qilish. 2. Tahlil qilingan materialni umumlashtirish, strukturalashtirish, xulosalar chiqarish. Jismoniy madaniyatga nisbatan shaxs bevosita madaniyatning ham, uning qadriyatlarining ham tashuvchisidir. U yangi fazilatlarni o‘zlashtirish va mavjud fazilatlarni rivojlantirish orqali qadriyatlar yaratadi. Jismoniy tarbiyaning insonning biologik va ma‘naviy tomoniga ta‘sirini unutmaslik kerak. Zero, sport birinchi navbatda salomatlikni saqlash uchun yaratilgan. Shuning uchun jamiyat oila, maktab, din kabi ijtimoiy institutlarda shaxsning rivojlanishiga e‘tibor qaratadi. Bunday holda, shuni yodda tutish kerakki, bir maqsad bilan birlashtirilgan odamlar doirasi u yoki bu tarzda o‘ziga xos institut rolini o‘ynaydi, bu yerda shaxs muvaffaqiyatli hayot uchun zarur bo‘lgan muloqot ko‘nikmalarini oladi. Shunday qilib, jismoniy madaniyat fan sifatida inson hayotida muhim ijtimoiy jihat sifatida namoyon bo‘lishi uchun doiralar va maqsadlarni aniqlashga muhtoj. Sport bilan shug‘ullanish natijasida xilma-xil o‘ziga xos raqobat va hamkorlik munosabatlari tarkib topadi. Ushbu munosabatlar yig‘indisi sportning shaxsga shakllantiruvchi ta‘siri, ijtimoiy tajribaning shakllanishi asosini tashkil etadi. P.S. Aleksandrov har qanday insoniy ijod ijtimoiy hodisa ekanligini ta‘kidlagan:..."buyuk yozuvchi o‘z asari o‘quvchilarga ega bo‘lmasligini aniq bilgan holda, hayoti davomida arzigulik biror narsa yozishi dargumon. Xuddi shunday, muhandis hech bo‘lmaganda suhbat mavzusi bo‘lishi kerak bo‘lmagan mashinani o‘ylab topmaydi, sportchi esa hech qachon rekord o‘rnatmaydi, chunki uning oldida faqat yengib o‘tish kerak bo‘lgan reja bor." Bizning jamiyat bilan bog‘lanish usulimiz aynan shunda yashiringan [4]. Sport mashg‘ulotlari hayot tarziga, subyektning individual yoki guruh hayotiy faoliyatini amalga oshirish usuliga aylandi. Insonning jismoniy tarbiya va sportga bo‘lgan munosabati faol muntazam yoki epizodik mashg‘ulotlarda ifodalanadi. Ye.V. Kuzmichev va B.G. Fadeevlarning tadqiqot natijalariga ko‘ra, Moskva shahrida aholining 6,3 foizi sport hayotiga jalb qilingan bo‘lib, shundan 7 foizi maktabgacha yoshdagi bolalar, 7 foizi kattalar, 2,5 foizi maktab o‘quvchilari va talabalar 23 foizni tashkil etadi. Shunga ko‘ra, yoshlar muhitida sport sohasidagi zamonaviy ten

Maxammatov Fazliddin Xolmuradovich, Umarov Iqbol Asliddin o‘gli. ZAMONAVIY SHAROITDA YOSHLAR BILAN ISHLASHDA JISMONIY TARBIYANING O‘RNI // Jismoniy tarbiya va sport sohasida ta‘lim samaradorligini oshirishning ilmiy-uslibiy asoslari: muammo va yechimlar. Guliston davlat pedagogika instituti, 2025, B.258-261. — https://konferensiya.gspi.uz/maqola/581