Guliston davlat pedagogika instituti

From the very beginning of human appearance, there has always been a dependence on two main characteristics of one‘s own body: the physical abilities of the body and the ability to make quick decisions and adapt. Thanks to these two things, a person managed to work, live and create a civilization within the limits of his capabilities. Over time, mental activity became increasingly dominant in human activity, and physical activity fell into the second level. Inson paydo bo‘lishining boshidanoq doimo o‘z tanasining ikkita asosiy xususiyatiga bog‘liq bo‘lgan: tananing jismoniy qobiliyatlari va tez qaror qabul qilish va moslashish qobiliyati. Mana shu ikki narsa tufayli inson o‘z imkoniyatlari chegarasida ishlab, yashab qolishga va sivilizatsiya yaratishga muvaffaq bo‘ldi. Vaqt o‘tishi bilan inson faoliyatida aqliy faollik tobora ustunlik qilib, jismoniy faollik ikkinchi darajaga tushib qoldi. Biroq, turli tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, miya salomatligi va uning ishlashi butun organizmning sog‘lig‘iga bevosita bog‘liq [1]. Xo‘sh, "salomatlik" deganda nima tushuniladi va nima uchun bugungi kunda uni saqlash muammosi tobora keskinlashib bormoqda? Salomatlik - insonning normal psixologik holati bo‘lib, uning to‘liq jismoniy, psixologik va ijtimoiy farovonligini aks ettiradi va mehnat, ijtimoiy va biologik funksiyalarning to‘liq bajarilishini ta‘minlaydi [3]. Shundan kelib chiqib, hozirgi zamon kishilari, aniqrog‘i talabalar salomatligini saqlash va mustahkamlash muammosi haqida fikr yuritar ekanmiz, salomatlikni bir necha muammolardan iborat kompleks muammo sifatida qarashimiz lozim. 2020-yilda COVID19 koronavirus infeksiyasi pandemiyasi butun dunyoni larzaga keltirdi. Barcha tashkilotlar, xususan, ta‘lim muassasalari masofadan ishlashga o‘tishga harakat qildi. Oliy ta‘lim muassasalarida tahsil olayotgan talabalarni ko‘rib chiqsak, ularning salomatligi bilan bog‘liq muammo juda dolzarb bo‘lib qoldi. Talabalar ko‘p vaqtini kompyuter oldida o‘tirgan holatda o‘tkazishga majbur. O‘z ish joyini noto‘g‘ri tashkil etish, masalan, yomon yoritilganlik yoki noqulay stul, kam harakatlilik natijasida o‘quvchida umurtqa pog‘onasining qiyshayishi, qo‘l-oyoqlarning tunnel sindromi, yaqindan ko‘rish va jismoniy salomatlikka salbiy ta‘sir ko‘rsatadigan, qulay ish va hayotga xalaqit beradigan boshqa ko‘plab muammolar rivojlana boshlaydi. Shuningdek, harakat yuklamasining yo‘qligi tufayli mushak tizimi tanazzulga uchraydi. Ta‘lim oluvchining keyingi muammosi noto‘g‘ri ovqatlanishdir. Zamonaviy yoshlar o‘qish paytida yoki ish orasida tez-tez ovqatlanishadi, to‘g‘ri va issiq ovqatga kamroq e‘tibor berishadi. Turli vitaminlar va to‘yimli moddalarga boy bo‘lgan muvozanatli, xilma-xil va to‘yimli taomlarni tayyorlash va iste‘mol qilish uchun yoshlarning vaqti tobora kamayib bormoqda. Yotoqxonalarda yashaydigan ba‘zi talabalar o‘zlarining ovqatlanish ratsionlarini nazorat qilishni bilmaydilar, chunki ular uchun ota-onalari oliy o‘quv yurtiga kirishdan oldin shunday qilishgan.

Tolipov Mohirbek, Ubaydullaev Sanjarbek. TALABA-YOSHLAR SALOMATLIGINI MUSTAHKAMLASH VA SAQLASHDA JISMONIY TARBIYA // Jismoniy tarbiya va sport sohasida ta‘lim samaradorligini oshirishning ilmiy-uslibiy asoslari: muammo va yechimlar. Guliston davlat pedagogika instituti, 2025, B.692-696. — https://konferensiya.gspi.uz/maqola/693